Câu trả lời ngắn gọn là có, nếu muốn chức năng thông gió và hút mùi làm việc đúng mục đích. Ống thông gió quạt âm trần có nhiệm vụ nhận luồng không khí ẩm, bí và có mùi từ cửa thoát bên thân máy, sau đó dẫn luồng khí này đến hộp kỹ thuật hoặc ra ngoài công trình. Không nên để cửa thoát xả trực tiếp vào khoảng trống phía trên trần giả.
Điểm dễ nhầm là quạt âm trần đa năng có nhiều đường gió phục vụ các chế độ khác nhau. Khi sưởi hoặc làm mát, quạt hút không khí qua các khe quanh mặt thiết bị rồi thổi gió nóng hoặc gió mát trở lại phòng qua cửa gió trên mặt quạt. Khi bật chế độ thông gió, không khí trong phòng mới được đưa qua cửa ống tròn bên thân và theo ống thông gió quạt âm trần ra ngoài. Hiểu đúng cấu tạo này giúp tránh lắp nhầm, đặc biệt với quạt Kottmann K6 và K8.

Quạt vẫn có thể cấp sáng, thổi gió mát hoặc sưởi khi đường ống chưa được nối, tùy cấu tạo và tình trạng lắp đặt. Tuy nhiên, chức năng hút mùi không thể đưa khí ẩm ra khỏi khu vực trần nếu cửa thoát bên thân không được kết nối với đường dẫn phù hợp. Vì vậy, lắp máy nhưng bỏ ống thông gió quạt âm trần là một hệ thống chưa hoàn chỉnh.
Đường ống nên dẫn đến một trong hai vị trí:
Cửa xả ra bên ngoài công trình được thiết kế phù hợp.
Hộp hoặc trục kỹ thuật thông gió chung theo thiết kế của tòa nhà.
Không nên xả vào trần giả kín, hành lang, phòng khác hoặc một khoang không có đường thoát. Ống thông gió quạt âm trần phải kết thúc tại điểm xả thực sự. Với căn hộ chung cư, chủ nhà cần kiểm tra vị trí trục kỹ thuật và quy định thi công của ban quản lý trước khi khoan, đấu nối hoặc thay đổi đường ống.
Để biết vì sao cần ống thông gió quạt âm trần, trước hết phải phân biệt nơi quạt lấy không khí, nơi thổi gió sử dụng và nơi đẩy khí thải.
| Chế độ | Không khí đi vào từ đâu? | Không khí đi ra ở đâu? | Có sử dụng ống thoát không? |
|---|---|---|---|
| Thông gió, hút mùi | Qua các khe hút quanh mặt quạt | Cửa ống tròn bên thân máy, sau đó vào đường ống | Có |
| Sưởi bằng gió nóng | Qua vùng hút gió trên mặt quạt | Cửa thổi gió nóng trên mặt quạt, hướng xuống phòng | Không phải đường xả khí |
| Thổi gió mát | Qua vùng hút gió trên mặt quạt | Cửa thổi trên mặt quạt | Không phải đường xả khí |
| Sấy khô | Luân phiên hoặc kết hợp theo chương trình của thiết bị | Gió nóng được thổi vào phòng; giai đoạn thông gió đưa khí ẩm ra ống | Có ở giai đoạn hút, thông gió |
| Chiếu sáng | Không liên quan đến luồng khí | Đèn LED chiếu xuống phòng | Không |
Như vậy, cửa thổi gió nóng trên mặt quạt không phải là cửa thông gió ra ngoài. Ngược lại, cửa tròn nằm bên hông thân máy là vị trí kết nối ống thông gió quạt âm trần để đưa khí ẩm và mùi ra khỏi phòng khi quạt hoạt động ở chế độ hút.
Khi bật Exhaust Fan, quạt lấy không khí trong phòng qua các khe hút bố trí quanh mặt thiết bị. Hơi ẩm, mùi và không khí bí được kéo vào bên trong, sau đó chuyển đến cửa thoát bên thân. Vì vậy, không nên che các khe quanh mặt quạt bằng tấm trang trí, khăn, trần phụ hoặc vật liệu hoàn thiện.
Khi bật Hot Air, bộ phận sưởi PTC làm nóng luồng gió và cửa gió trên mặt quạt đưa hơi ấm xuống khu vực sử dụng. Luồng gió này phục vụ sưởi ấm, không phải luồng cần dẫn ra ngoài. Nếu thợ hiểu nhầm cửa thổi là cửa hút hoặc đổi hướng lắp mặt quạt, hiệu quả sưởi có thể bị ảnh hưởng.
Ở chế độ thông gió, luồng khí được đẩy qua cửa tròn bên cạnh thân máy. Đây là nơi phải kết nối ống thông gió quạt âm trần. Đầu còn lại của ống cần đi đến hộp kỹ thuật hoặc cửa xả ngoài trời, thay vì kết thúc trong khoang trần.
Khoảng trần thường kín, ít trao đổi không khí và có nhiều bộ phận như xương trần, dây điện, đèn, ống nước. Nếu thiếu ống thông gió quạt âm trần, hơi ẩm chỉ được chuyển từ phía dưới lên phía trên chứ chưa thực sự ra khỏi công trình.
Việc dùng ống thông gió quạt âm trần đúng cách mang lại các lợi ích sau:
Đưa không khí ẩm và mùi ra khỏi phòng tắm theo một đường xác định.
Hạn chế hơi ẩm tích tụ quanh mặt sau của tấm trần.
Giảm khả năng xuất hiện mùi bí trong khoang kỹ thuật.
Tránh thổi khí ẩm sang phòng hoặc khu vực liền kề.
Giúp chức năng Exhaust Fan thực hiện đúng vai trò thông gió.
Tạo điều kiện kiểm tra và bảo trì đường thoát rõ ràng hơn.
Một chiếc quạt có lưu lượng hút phù hợp vẫn khó đem lại hiệu quả mong muốn nếu đường xả bị bịt, gập, thu nhỏ quá mức hoặc không có điểm thoát. Khi đánh giá khả năng hút mùi, cần xem cả quạt và toàn bộ tuyến ống, không chỉ nghe tiếng động cơ.
Quạt âm trần Kottmann K6 và Kottmann K8 đều có chức năng thông gió, hút mùi bên cạnh sưởi, sấy khô, làm mát và chiếu sáng. Khi lắp đặt, cửa thoát tròn bên thân quạt cần được kết nối với đường dẫn khí.
Trang sản phẩm K6 hướng dẫn nối một đầu ống vào thân quạt, đầu còn lại vào hộp kỹ thuật dẫn mùi ra ngoài; bộ sản phẩm được công bố có ống dài 1,5 m và đầu nối đi kèm. Với K8, đội lắp đặt cần kiểm tra đúng cửa thoát, phụ kiện trong hộp và hướng dẫn theo sản phẩm thực tế trước khi hoàn thiện ống thông gió quạt âm trần.
Đường đi của ống thông gió quạt âm trần nên được chuẩn bị cùng giai đoạn làm trần. Nếu đợi lắp xong mặt trần mới tìm điểm xả, thợ có thể phải mở lại trần, đi ống vòng xa hoặc gặp xương và dầm cản đường.
K6 có kích thước mặt 30 × 30 cm, lỗ khoét 27,5 × 27,5 cm và yêu cầu khoảng cách giữa trần giả với trần thật tối thiểu 20 cm theo trang sản phẩm. Ngoài khoảng đặt thân máy, cần chừa hướng cho cửa thoát và đoạn ống nối ban đầu, tránh để ống bị ép ngay sát thân quạt.
K8 có mặt 30 × 60 cm, lỗ khoét 60 × 30 cm, sử dụng khung nhôm đi kèm và yêu cầu khoảng trần tối thiểu 30 cm. Thân máy lớn hơn nên vị trí cửa ống, khung gia cố, nguồn điện và các vật cản phía trên cần được kiểm tra trên cùng một bản vẽ.
Nếu chưa chốt model, bạn có thể đọc bài so sánh quạt âm trần Kottmann K6 và K8 trước khi giao vị trí lỗ khoét và đường ống cho thợ.
Điểm cuối của ống thông gió quạt âm trần quyết định khí ẩm có thực sự được đưa ra khỏi không gian ở hay không. Phương án cụ thể phụ thuộc loại nhà và hệ thống kỹ thuật sẵn có.
Đường ống thường được dẫn đến cửa xả ngoài tường, mái hoặc vị trí thoát khí được thiết kế riêng. Cửa xả nên tránh khu vực có thể đưa mùi và hơi ẩm quay trở lại qua cửa sổ, giếng trời hoặc miệng lấy gió khác. Thợ cần chọn phụ kiện đầu ra phù hợp với điều kiện mưa, gió và côn trùng tại vị trí lắp.
Không tự ý khoan mặt ngoài tòa nhà. Quạt nên nối vào trục hoặc hộp kỹ thuật thông gió theo thiết kế căn hộ. Trước khi thi công, cần hỏi ban quản lý về vị trí đấu nối, giới hạn sửa chữa và yêu cầu đối với van hoặc cửa xả.
Đây là trường hợp đường ống càng quan trọng vì phòng không có lối thông gió tự nhiên trực tiếp. Quạt phải đưa khí đến điểm thoát thật sự; chỉ đảo không khí trong phòng hoặc xả lên trần sẽ không giải quyết triệt để độ ẩm và mùi. Tham khảo thêm bài nhà tắm không cửa sổ nên dùng thiết bị gì để phối hợp quạt với thói quen sử dụng phòng.
Lắp ống thông gió quạt âm trần không chỉ là nối hai đầu ống. Tuyến dẫn cần giữ đúng tiết diện, hạn chế lực cản và không xung đột với hệ xương, nguồn điện hay vị trí bảo trì.
Không tự ý bóp nhỏ đầu ống hoặc dùng phụ kiện chuyển cỡ tùy tiện. Đường kính giảm có thể làm tăng cản trở luồng khí. Hãy đối chiếu cửa thoát và phụ kiện đi kèm của đúng model, sau đó sử dụng loại ống được đơn vị kỹ thuật xác nhận.
Đường ống càng dài và càng nhiều góc gấp thì lực cản càng tăng. Thợ nên chọn tuyến ngắn, ít vòng và không để ống mềm bị xoắn hoặc bẹp giữa xương trần. Nếu bắt buộc đi xa, cần đánh giá lại khả năng đáp ứng của quạt và phương án ống.
Mối nối giữa thân quạt, ống và cửa xả cần kín, chắc và dễ kiểm tra. Ống tuột có thể khiến khí ẩm quay trở lại khoang trần. Không nên chỉ đặt ống sát cửa thoát mà không cố định theo đúng phụ kiện và hướng dẫn lắp đặt.
Trước khi đóng trần, hãy kiểm tra tuyến ống có bị xương, vật liệu cách âm hoặc đồ đạc kỹ thuật đè lên không. Đầu xả bên ngoài cũng phải thông thoáng. Một tuyến ống đã nối nhưng bị bít vẫn khiến hiệu quả hút giảm rõ rệt.
Nên bố trí để có thể tiếp cận mối nối gần quạt khi cần. Nếu mọi điểm nối bị khóa kín phía sau trần, việc tìm ống tuột, rách hoặc tắc sẽ khó khăn hơn. Cửa thăm trần có thể được cân nhắc theo thiết kế và vị trí thiết bị.
Đường ống không nên ép sát bộ phận phát nhiệt, đè lên dây điện hoặc cản vị trí gia cố quạt. Thợ trần, thợ điện và người lắp máy cần chốt chung vị trí trước khi cắt lỗ. Hãy đối chiếu tờ khuôn dưỡng và hướng dẫn của đúng model để chuẩn bị ô khoét, khung đỡ và khoảng âm phù hợp.
Việc chuẩn bị ống thông gió quạt âm trần nên bắt đầu trước khi trần được đóng kín. Một quy trình phối hợp dễ kiểm soát gồm:
Chọn đúng model quạt và vị trí lắp trên bản vẽ trần.
Kiểm tra khoảng cách giữa trần giả và trần thật.
Xác định cửa thoát bên thân máy sẽ quay về hướng nào.
Chọn điểm xả cuối: ngoài công trình hoặc trục kỹ thuật.
Lập tuyến ống tránh dầm, xương, ống nước và dây điện.
Chuẩn bị nguồn, aptomat hoặc RCBO theo đánh giá của thợ điện.
Lắp và cố định ống, kiểm tra toàn bộ mối nối.
Lắp thân và mặt quạt đúng chiều.
Bật thử riêng chế độ Exhaust Fan để kiểm tra lực hút và đầu xả.
Hoàn thiện trần sau khi xác nhận thiết bị hoạt động bình thường.
Với trần thạch cao, cần tính tuyến ống trước để tránh phải cắt mở lại tấm trần. Bài cách chọn quạt âm trần cho phòng tắm trần thạch cao cung cấp thêm các lưu ý về khoảng trần và kết cấu lắp đặt.
Một số hệ thống có đủ ống thông gió quạt âm trần nhưng vẫn hút kém vì đầu ống đặt sai, tuyến bị bẹp hoặc người lắp nhầm cửa gió.
Quạt chỉ tạo luồng khí đến cửa thoát của máy. Nếu không có đường dẫn đến bên ngoài hoặc trục kỹ thuật, hơi ẩm sẽ dừng lại trong khoang trần. Đây là lỗi làm chức năng hút mùi có vẻ vẫn chạy nhưng hiệu quả thực tế không đúng mong đợi.
Cửa gió trên mặt quạt dùng để đưa gió nóng hoặc gió mát xuống phòng. Cửa tròn bên thân mới là vị trí nối ống thông gió quạt âm trần. Không đấu ống vào vùng thổi gió trên mặt và không xoay mặt quạt sai hướng so với cụm gió nóng.
Nối ống vào thân quạt nhưng không dẫn đầu còn lại đến điểm xả vẫn chưa hoàn thành hệ thống. Khí ẩm chỉ được đưa sâu hơn vào trần, có thể lan sang khu vực khác qua các khe kỹ thuật.
Ống mềm bị kéo căng ở mối nối dễ tuột; ống bị gập hoặc ép bẹp làm giảm tiết diện. Trước khi đóng trần, nên kiểm tra trực quan toàn tuyến và cố định ống ở những vị trí cần thiết.
Không tự đấu quạt vào đường thoát của thiết bị khác nếu chưa được đánh giá. Luồng khí ngược, mùi quay lại hoặc cản trở lẫn nhau có thể xảy ra khi hệ thống không có thiết kế phù hợp. Căn hộ chung cư cần tuân theo cấu tạo trục thông gió của tòa nhà.
Đèn sáng và gió nóng thổi ra không chứng minh đường hút đã đúng. Cần bật riêng Exhaust Fan, kiểm tra luồng hút tại mặt quạt và xác nhận khí đi ra đúng đầu cuối của hệ thống.
Sau một thời gian sử dụng, nên kiểm tra ống thông gió quạt âm trần nếu xuất hiện các biểu hiện sau:
Quạt chạy nhưng hơi nước và mùi thoát chậm hơn trước.
Tiếng gió bất thường xuất hiện phía trên trần.
Có mùi ẩm trong khoang trần hoặc quanh cửa thăm.
Nước ngưng, vết ẩm hoặc mốc xuất hiện gần đường ống.
Đầu xả ngoài trời gần như không có luồng khí khi bật hút.
Ống rung, tuột hoặc va vào kết cấu trần.
Nguyên nhân có thể là ống thông gió quạt âm trần bị gập, tắc, tuột mối nối hoặc đầu xả bị che. Hãy tắt nguồn trước khi quan sát gần thiết bị. Không tự mở thân quạt, chạm vào dây hoặc trèo vào khoang trần nếu khu vực không bảo đảm an toàn.
Vệ sinh mặt hút cũng giúp duy trì lưu lượng không khí. Bạn có thể xem bài cách vệ sinh quạt âm trần định kỳ để biết các bước vệ sinh bên ngoài và thời điểm cần gọi kỹ thuật.
Sau khi hoàn thiện ống thông gió quạt âm trần, chủ nhà có thể cùng đội thi công kiểm tra các mục sau:
Đúng cửa thoát bên thân máy đã được nối ống.
Mối nối chắc, không bị hở hoặc tuột khi quạt rung.
Ống không xoắn, gập gấp hay bị xương trần đè bẹp.
Đầu còn lại đi đúng cửa xả hoặc trục kỹ thuật.
Các khe hút quanh mặt quạt không bị che.
Cửa thổi gió nóng hướng đúng khu vực sử dụng.
Chế độ Exhaust Fan tạo lực hút tại mặt quạt.
Luồng khí xuất hiện tại đầu xả khi bật thông gió.
Các chế độ Light, Cooling Fan, Hot Air và Dry hoạt động đúng.
Không có tiếng va đập, rung mạnh hoặc mùi khét.
Nếu có tiếng lạ, aptomat ngắt, thân máy rung bất thường hoặc không xác nhận được đầu xả, nên dừng sử dụng và yêu cầu đơn vị lắp đặt kiểm tra lại.
Quạt có thể hút không khí qua mặt máy, nhưng nếu không có ống thông gió quạt âm trần dẫn đến điểm thoát, khí ẩm và mùi sẽ bị đẩy vào khoảng trần. Như vậy, không khí chưa được đưa ra khỏi công trình và hệ thống không đạt mục đích thông gió đầy đủ.
Không nên. Trần thạch cao là khoang kỹ thuật, không phải điểm xả khí. Hơi ẩm tích tụ phía trên có thể gây mùi bí và ảnh hưởng đến các bộ phận trong trần. Ống cần dẫn đến bên ngoài hoặc trục thông gió được thiết kế cho mục đích này.
Ở chế độ sưởi, luồng gió nóng được thổi qua cửa gió trên mặt thiết bị xuống phòng tắm. Đường ống bên thân phục vụ chế độ thông gió, hút mùi. Đây là hai hướng gió khác nhau và không nên nhầm khi lắp đặt.
Các khe quanh mặt quạt là khu vực quạt lấy không khí trong phòng vào máy. Cửa gió dạng thanh trên mặt là nơi thổi gió nóng hoặc gió mát. Khi bật hút, khí sau đó được đẩy ra cửa ống tròn bên thân.
Trang sản phẩm K6 công bố ống thông gió dài 1,5 m và đầu nối có trong hộp. Nếu khoảng cách đến điểm xả lớn hơn, cần để đơn vị kỹ thuật đánh giá tuyến ống thay vì tự nối thêm nhiều đoạn làm tăng lực cản.
Chỉ nên thực hiện theo thiết kế và quy định của tòa nhà. Hãy xác nhận với ban quản lý hoặc đơn vị kỹ thuật về đúng cửa đấu nối và các phụ kiện cần thiết; không tự khoan hay nối vào một đường ống chưa xác định.
Bật riêng chế độ Exhaust Fan để cảm nhận lực hút tại các khe trên mặt quạt, đồng thời kiểm tra luồng khí tại đầu xả. Việc kiểm tra đầu xả phải được thực hiện ở vị trí an toàn bởi người có chuyên môn nếu nằm trên cao hoặc trong hộp kỹ thuật.
Không có một mốc giống nhau cho mọi công trình. Nên kiểm tra khi lực hút giảm, tiếng gió thay đổi, có mùi ẩm hoặc sau thời gian dài sử dụng. Mặt hút cần được vệ sinh định kỳ để tránh bụi làm cản luồng khí.
Ống thông gió quạt âm trần là bộ phận cần thiết để chức năng hút mùi đưa khí ẩm ra khỏi phòng tắm. Không khí được hút qua các khe quanh mặt quạt, đi tới cửa tròn bên thân rồi theo ống đến hộp kỹ thuật hoặc cửa xả ngoài công trình. Không nên để đầu ống kết thúc trong khoảng trần giả.
Cần phân biệt rõ đường hút và đường thổi: gió nóng hoặc gió mát được đưa trở lại phòng qua cửa gió trên mặt quạt, trong khi luồng khí ẩm mới đi qua đường ống thoát. Chọn đúng điểm xả, giữ tuyến ống thông thoáng và nghiệm thu riêng chế độ Exhaust Fan sẽ giúp quạt K6 hoặc K8 hoạt động đúng chức năng ngay từ khi lắp đặt.
Tham khảo thêm tại Fanpage: Kottmann Vietnam